જાતે શીખો

what is personality development?

વ્યક્તિત્વ વિકાસ શું છે?.


how-to-improve-importance-psychology-personality-development,stages-of-personality-development-pdf,introduction-of-personality-development


આપણે બધા પર્સનાલિટી(#Personality) શબ્દથી પરિચિત છીએ.  આપણે આ શબ્દનો ઉપયોગ આપણા જીવનમાં કોઈ પણ વ્યક્તિના ગુણો અથવા લક્ષણો(#attributes) તરીકે કરીએ છીએ.  આપણે વારંવાર એવું કહેતા હોઈએ છીએ કે વ્યક્તિનું વ્યક્તિત્વ(#Personality) ખૂબ જ સારી છે અથવા "વ્હોટ એ પર્સનાલિટી!"(What a Personality).

પરંતુ સાચા અર્થમાં શું આપણે આ શબ્દના વ્યાપક રૂપ ને સમજી શક્યા છીએ.  લોકો ઘણીવાર શારીરિક આકર્ષણ અથવા સુંદરતા સાથે વ્યક્તિત્વને જોડે છે, પરંતુ આપણે આ શબ્દના વ્યાપક સ્વરૂપને સમજી શક્યા નથી.  પર્સનાલિટી શબ્દ લેટિન(#latin) શબ્દ પર્સોના(#Persona) પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ માસ્ક છે(#mask) જે રોમન થિયેટરમાં કામ કરતા અને વિવિધ પાત્રો ભજવતા હતા.  આનો અર્થ એ છે કે વ્યક્તિત્વ તે જ છે જેવું આપણે જોઈએ છીએ અથવા જેવા આપણે બીજા ને દેખાઈએ છીએ.  પરંતુ આ વ્યક્તિત્વની એક ખૂબ જ સંકુસીત વ્યાખ્યા થઇ -

વ્યક્તિત્વ માત્ર શારીરિક ગુણોથી જ નહીં, પણ વિચારો અને વર્તનથી રચાય છે જે આપણું વર્તન અને સમાજમાં આપણું સ્થતિ પણ નક્કી કરે છે.  વ્યક્તિ જન્મજાત સારા વ્યક્તિત્વ સાથે જન્મતો નથી, પરંતુ સફળ થવા માટે વ્યક્તિએ ગુણો વિકસાવવા પડે છે.  આવા ગુણોનો વિકાસ કરો જે બીજાને તેમજ તમારી જાતને પણ અસર(#develop) કરે.

શારીરિક રૂપે સુંદર(#Beautiful) અથવા બુદ્ધિશાળી(#intelligent) હોવું એ વ્યક્તિત્વનો માત્ર એક પાત્ર છે, પરંતુ સારા વ્યક્તિત્વ માટે જ્ઞાન(#knowledge) નો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવો અને તેની સાથે સુસંગતતામાં તમારા હાવભાવ(#gestures) અને   મુદ્રા(#posture)બનાવવી જરૂરી છે.

તમારા વ્યક્તિત્વને વધારવાની પ્રથમ જરૂરિયાત સાચી સમજ(#perception) છે કારણ કે તમે તેજ જુઓ છો જે તમે જોવા માંગો છો ‘ we see the things through our mind not through our eyes”,તમારી નકારાત્મક લાગણી(negative emotions) ઓ થી દૂર રહેવા અને હીનતાના સંકુલ(inferiority complex) ને દૂર કરવા માટે.  એવું બિલકુલ નથી કે જો તમે શારીરિક રૂપે આકર્ષક(physically attractive) ન હોવ તો તમારું વ્યક્તિત્વ(#personality) સારું નથી - માર્ટિન લ્યુથર કિંગ, ગાંધીજી વગેરે શારિરીક રીતે આકર્ષક(#attractive)ન હતા પરંતુ તેમનું વ્યક્તિત્વ માનવ જાતિ માટેનું ઉદાહરણ છે.  કારણ કે આ લોકોએ તેમની નકારાત્મક લાગણી(negative emotions) ઓ પર વિજય મેળવ્યો અને પોતાને વિશ્વાસ કર્યો.  નકારાત્મક લાગણી(negative emotions)ઓ પર કાબુ મેળવવાની રીત એ છે કે તમારી જાતને પ્રેમ કરવો(love yourself), પોતાનાં વિશે સારું અનુભવવું(feel good about yourself)અને જીવનને વાસ્તવિક લક્ષ્ય બનાવવું(make realistic life goals.

તમારા સાથીદારો કરતા સારા બનવાને બદલે, તમારી જાત કરતાં સારા બનવાનો પ્રયત્ન કરો.  તણાવ(#Stress) અને ડર(#fear)એ બે ખૂબ મોટા કારણો છે જે આપણા વ્યક્તિત્વને સંપૂર્ણ રીતે વધારતા નથી દેતા.  આપણા આંતરિક ડરને ઓળખવું અને તેનાથી છૂટકારો મેળવવાનો પ્રયાસ કરવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.  કોઈ પણ વ્યક્તિના મગજમાં જે સૌથી મોટો ભય હોય છે તે નિષ્ફળતાનો ડર(fear of failure)છે જે વારંવાર પ્રયત્નો કરવાથી જ દૂર થઈ શકે છે.  હકારાત્મક વલણ(Positive attitude), આત્મવિશ્વાસ(self confidence), સ્વ પ્રેરણા(self motivation) અને સારી બોડી લેંગ્વેજ(body language)નો ઉપયોગ કરીને તમારું વ્યક્તિત્વ(#personality) ને વિકસિત(#develop)થઈ શકે છે.

વ્યક્તિત્વમાં વિચારો અને વર્તનની ભૂમિકા સાથે, શારીરિક લાક્ષણિકતા(physical characteristics) ઓને નકારી શકાતી નથી.  શારીરિક લાક્ષણિકતાઓ(physical characteristics) નો અર્થ એક સુંદર ચહેરો નથી, પરંતુ ઉચ્ચ સ્તરની ઉર્જા(high level of energy),  વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા(personal hygiene) અને સક્રિયકરણ(activeness), તેમજ યોગ્ય રીતભાત(manners) નું  જ્ઞાન(knowledge), અન્યને કેવી રીતે બોલવું અને સારવાર કરવી(how to speak and treat others)તે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.  આપણા વ્યક્તિત્વનો એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભાગ એ આપણો વ્યક્તિગત સંબંધ(personal relationships) છે.  કોઈ વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વનો નિર્ણય પણ તે કરી શકાય છે કે તે કેવી રીતે તેના અંગત સંબંધોને મેનેજ કરે છે અથવા તેમાં તે કેટલો સફળ રહ્યો છે.

પ્રખ્યાત ભૌતિક શાસ્ત્રી(#physiologist) હિપ્પોક્રેટ્સે(#Hippocrates)  વ્યક્તિત્વને ચારમાં વિભાજિત કર્યું હતું.
  1. #SANGUINE,
  2. #MELANCHOLIC,
  3.  #PHLEGMATIC,
  4.  #CHOLERIC,
 તેમનું માનવું હતું કે સેંગુઇને(#SANGUINE) લોકોમાં લોહીનું પ્રમાણ વધુ હોય છે અને તેઓ ખુશ રહે છે અને બીજાઓને ખુશ રાખે છે અને વધારે વિચારતા નથી, મેલેન્કોલિક(#MELANCHOLIC)ખૂબ વ્યવસ્થિત(#systematic)અને તાર્કિક(#logical)છે, બધું સમજણને કારણે છે, ફલેગમાટીક(#PHLEGMATIC) લોકો શાંત વલણ ધરાવે છે, તેઓ વધુ પડતા આંદોલન કરતા નથી અને ચોલેરીક(#CHOLERIC) ગુસ્સા વાળા હોય છે, તેમની પાસે ઉચ્ચ નેતૃત્વની ગુણવત્તા(leadership quality)પણ છે જેના કારણે તેઓ અન્ય પર પ્રભુત્વ(#dominate) ધરાવે છે.  આ પરથી તમે અનુમાન લગાવી શકો છો કે દરેક પ્રકારના વ્યક્તિત્વની પોતાની વિશેષતા હોય છે અને આ વિશ્વમાં આ ચારેય પ્રકારોની જરૂર છે જેથી સંતુલન જાળવી શકાય.  આપણા બધામાં આ ચાર વિશેષતાઓ(#traits) અથવા વ્યક્તિત્વ(#personality)છે, પરંતુ કેટલાકમાં જો બીજા કરતા વધારે સદ્ગુણો હોય તો તે શારીરિક ગુણોને કારણે નથી, પરંતુ આપણી સ્વાભાવિક વૃત્તિને કારણે છે.  આપણે એકબીજાના વ્યક્તિત્વને ઓળખવું પડશે અને તે મુજબ ગોઠવણો(#adjustment)કરવી પડશે.  માની લો કે તમે sanguine છો, તો પછી તે જરૂરી નથી કે તમારા સાથી પણ sanguine હોય, કદાચ તે melancholic અથવા choleric હોય, પરંતુ જો તમે sanguine છો, તો પછી તમે તમારા રમતિયાળ સ્વભાવને કારણે સમજદાર નિર્ણયો(#decision) લઈ શકશો નહીં.  melancholic personality વાળી કોઈ વ્યક્તિ તમને વધુ સારી રીતે માર્ગદર્શન આપી શકે છે.

 સામેની વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વ(#personality) ને સંવેદના આપીને આપણે પ્રતિક્રિયા(#react)આપવી જોઈએ કારણ કે આ દુનિયામાં દરેક વ્યક્તિ અનન્ય(#unique) છે.  આપણે દરેક પ્રકારના વ્યક્તિત્વનો આદર(#respect)કરવો જોઈએ અને આપણા વ્યક્તિત્વનો વિકાસ(#personality #develop)કરવાનો સતત પ્રયાસ કરવો જોઈએ, કારણ કે "personality is to human as fragrance is to flower." 



Post a Comment

0 Comments